Bestellen
In samenwerking met

Verplicht HKZ-certificaat in kraamzorg - OK-stempel roept vragen op

Nataal april 2015, editie 24

Verzekeraars eisen vaak een HKZ-certificaat van kraamzorgorganisaties. Tegen goed kwaliteitsmanagement kan niemand bezwaren hebben, maar verloskundigen die eindverantwoordelijk zijn voor het kraambed hebben geen certificaat nodig. Dat kan wringen.

Goede zorg achter de voordeur, voor een gezin met een pasgeboren baby en in een periode waarin een roze wolk moet domineren. Als iets ingewikkeld is om te controleren op kwaliteit is het wel de kraamzorg. Noodzakelijk is kwaliteit wel. Thrillerschrijfster Esther Verhoef heeft dat met haar laatste bestseller 'De Kraamhulp' onbewust maar overduidelijk aangetoond. Haar kraamverzorgende 'from hell' kan zonder papieren en zonder controle dood en verderf zaaien.
In de echte wereld zijn er allerhande spelregels om cliënten te verzekeren van goede kraamzorg. Zo schrijft de Kwaliteitswet Zorg voor dat zorginstellingen aan kwaliteitsmanagement doen. Verzekeraars stellen een hele reeks voorwaarden aan kraamzorgorganisaties voordat die een contract krijgen en de hoogste uurprijs. Een HKZ-certificaat is in de meeste gevallen een vereiste. HKZ staat voor Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector.

Zekerheid
'Het is goed om eisen te stellen in de kraamzorg', vindt Willem van Weperen, directeur van het Keurmerkinstituut. 'Het HKZ-certificaat toont aan dat een organisatie veel zaken goed op orde heeft. Onze auditoren controleren heel veel, alles rond een bevalling komt aan de orde.'
Tegelijkertijd relativeert Van Weperen de betekenis van het HKZ-certificaat. 'Bij de audits controleren we op basis van steekproeven, dus we zien niet alles. De certificaathouder moet iedere dag over de volle breedte van de HKZ-criteria aan de eisen voldoen. Hij mag dus alleen bevoegd personeel inzetten, en dat toetsen onze auditoren bij ieder bezoek. Een certificaat geeft geen absolute zekerheid over de kwaliteit.'
Behalve kraamverzorgenden komen in de kraamweek ook verloskundigen bij de gezinnen thuis. Zij hebben voor hun eigen praktijk geen HKZ-certificaat nodig. De juridische basis is anders. Verloskundigen werken in een maatschap en worden individueel gecontracteerd door verzekeraars. Ze zijn BIG-geregistreerd en tuchtrechtelijk aansprakelijk.
De verloskundigen komen volgens de directeur van het Keurmerkinstituut wel in beeld bij certificering. 'Onze auditoren toetsen de afspraken en het overleg van het kraambureau met de verloskundigen en interviewen zo mogelijk ook een verloskundige. Verder wordt altijd getoetst hoe de lactatiekundige zorg is geregeld, zo mogelijk wordt de lactatiekundige geïnterviewd. Zo krijgen ze een beeld van het hele primaire proces. Verloskundige en kraamverzorgende werken altijd samen, in wet- en regelgeving is vastgelegd welke handelingen zijn voorbehouden.'
Eisen stellen aan het kwaliteitsmanagement van commerciële kraamzorgorganisaties is niet meer dan logisch volgens Hilde van Bijnen, zorginkoper bij verzekeraar CZ: 'Als verzekeraar hebben we een overeenkomst met een organisatie. De instelling is de rechtspersoon en daaraan stellen we eisen. Als aanbieder van zorg levert de kraamzorgorganisatie kwaliteit zoals die met ons is overeengekomen. Voor ons is bijvoorbeeld de continuïteit van zorg erg belangrijk, wij filteren veel hele kleine kraamzorgorganisaties eruit.'

Harnas
Corina Munts, beleidsmedewerker van brancheorganisatie BTN, begrijpt de eis van een kwaliteitsmanagementsysteem zoals HKZ, maar wijst ook op minpunten voor kraamzorgorganisaties. 'We horen van organisaties dat ze het ervaren als een last', zegt ze. 'Wij vinden dan ook dat het halen en bijhouden van het certificaat geen harnas moet zijn. HKZ is ook een afspiegeling van een tijdsbeeld, van de wens om te reguleren en controleren. Maar kwaliteitsmanagement is geen statisch verhaal. Je gaat altijd mee met de maatschappelijke beweging en met je eigen organisatie.'
Verzekeraars kunnen het certificaat eisen, maar ze verzamelen tegelijkertijd ook op andere manieren gegevens over bedrijven die zij contracteren, stelt Munts. 'Ze kijken naar patiënttevredenheid en ook uit financiële gegevens kun je veel informatie halen. Kraamzorgorganisaties ervaren ze soms als veeleisend. Dat zou de cliënt moeten zijn, maar die is niet altijd even kritisch als het om de kraamperiode gaat. Die tijd is maar kort en daarna gaat het leven verder.'
Van Weperen van het Keurmerkinstituut ziet in de praktijk een groot verschil tussen kraamzorgorganisaties die echt gemotiveerd zijn voor het halen en behouden van het certificaat en organisaties die even het minimale regelen om aan de eisen van verzekeraars te voldoen. 'Dan komen we langs en zien we in de administratie dat ze de laatste maand van alles hebben ingehaald wat ze een heel jaar hebben laten versloffen. Dan zijn ineens in korte tijd wat klachten afgehandeld. Daar komt de organisatie dan niet zomaar mee weg.'
Hij begrijpt dat een HKZ-certificaat extra werk met zich meebrengt. 'Voor de grote kraamzorgorganisaties hanteren we het aparte HKZ-schema. Maar ik adviseer kleine bureaus te kiezen voor het eenvoudige HKZ-certificaat 'kleine organisaties'. Dan gaat het om minder dan tien medewerkers. Dat mag van de meeste verzekeraars en scheelt een hoop ballast.'

Bijzonder werkveld
Eric van Bavel, consultant bij het NEN en specialist op het gebied van HKZ-certificering, erkent dat kraamzorg een bijzonder werkveld is, ook in de samenwerking met verloskundigen. 'Je moet eigenlijk op de werkplek kunnen kijken', zegt hij. 'Auditoren willen als het even kan ook de cliënten spreken. Maar dat kan niet altijd in de zorg, vanwege de privacy. Dat wringt, dat is een spanningsveld bij ons werk in de zorg.'
Volgens Van Bavel werken auditoren in de kraamzorg met materiedeskundigen. 'Dat is iemand die de geboortezorg kent en die mee gaat met de auditor. Een HKZ-certificaat zegt natuurlijk niet veel over de strikte handelingen bij een moeder en kind, maar laat zien dat de basis op orde is. Daarbij komen ook de ketenafspraken aan de orde. Met een certificaat controleer je eigenlijk ook indirect het werk van de verloskundigen.'
Een eigen HKZ-schema voor verloskundigen kán theoretisch worden gemaakt volgens de gespecialiseerde consultant. 'Als de branche daar behoefte aan heeft, dan ontwikkelen we dat', zegt hij. 'Op dit moment bestaat er in de zorg geen HKZ-norm voor individuele beroepen, zoals die bijvoorbeeld wel bestaan voor sommige gevaarlijke beroepen, zoals in de beveiliging.'

Toekomst
Munts van BTN ziet allerlei veranderingen op de branche afkomen die gevolgen kunnen hebben voor de contractering, de samenwerking met verloskundigen en het kwaliteitsmanagement. 'Op dit moment heeft iedereen nog zijn eigen standaard met zijn eigen kwaliteitseisen. We wachten allemaal op die ene Zorgstandaard Geboortezorg. Die is zo goed als klaar en tot stand gekomen onder de hoed van het College Perinatale Zorg.'
Zorginkoper Van Bijnen wijst erop dat CZ graag zelf de vinger aan de pols houdt in de geboortezorg. De verzekeraar eist na overleg met partijen in het veld geen HKZ-certificaat, maar stelt eigen voorwaarden in de overeenkomst. CZ kijkt ook naar het resultaat van kraamzorgorganisaties op de kwaliteitsindicatoren die zijn ontwikkeld binnen het landelijke programma Zichtbare Zorg. Van Bijnen: 'Kraamzorg is een beroepsgroep in ontwikkeling. Dat maakt dat verzekeraars kritisch kijken naar wie ze contracteren en op welke voorwaarden. Binnen het vakgebied is er weinig inzicht in de kwaliteit van kraamverzorgenden; in hoeverre is hun kennis en kunde up to date en leveren ze wel goede zorg als ze tijdelijk zijn gestopt als kraamverzorgende en jaren later hun werk weer hervatten? Daar wordt nu een begin mee gemaakt, bijvoorbeeld met het Kenniscentrum Kraamzorg.'
Kenniscentrum Kraamzorg werkt aan professionalisering en profilering van de kraamzorg. Er is bijvoorbeeld een kwaliteitsregister opgezet. De bedoeling is dat kraamverzorgenden zich daar registreren. Zo komen zij ook individueel meer in beeld.
Van Bijnen ziet nog meer veranderingen komen. 'We moeten aan de toekomst denken', legt ze uit. 'De toekomstvisie gaat toch richting integrale geboortezorg en dan verandert er veel voor verloskundigen en kraamverzorgenden. Dan wil je als verzekeraar in ieder geval dat de hele keten goed werkt. Experimenten in 2016 moeten meer inzicht brengen.'

Tekst: Margit Kranenburg

actueel
  • 23-9-2019 - Baby's die via een keizersnede zijn geboren hebben ander darmflora

    Darmmicrobioom - ook wel darmflora genoemd - is het geheel van micro-organismen dat zich in het maag-darmstelsel bevindt. Je kan het ook zien als bacteriekolonies. Uit onderzoek blijkt dat baby's die via het geboortekanaal ter wereld komen, andere bacteriekolonies hebben in hun darmen dan baby's die via een keizersnede worden geboren. 

    Lees verder ...
  • 18-9-2019 - Lengte premature baby opmeten via scanner buiten couveuse

    Met een meetlat de couveuse in en je dan een weg manoeuvreren door een wirwar van zuurstof- en voedingskabel. Dát is wat verpleegkundigen nu wekelijks te doen staat om de lengte van een te vroeg geboren baby op te meten. Een babyscanner lijkt het ei van Columbus: deze verricht de meting namelijk buiten de couveuse.

    Lees verder ...
  • 16-9-2019 - Inkomen daalt van moeder in de twee jaar na geboorte eerste kind

    Het gemiddelde inkomen van vrouwen daalt sterk in de eerste twee jaar na de geboorte van het eerste kind, terwijl er slechts een zeer beperkt effect is op het inkomen van mannen. Het verschil wordt niet kleiner in de eerste acht jaar na de geboorte. 

    Lees verder ...
  • 12-8-2019 - Er is een app in ontwikkeling die inschat of een baby te vroeg geboren zal worden

    Er is een app in ontwikkeling, gebaseerd op een algoritme, die voorspelt of een baby te vroeg geboren zal worden. De software is nog in volle ontwikkeling en wordt gemaakt door IDlab, een onderzoeksgroep van Imec aan de Universiteit in Gent. Ook zou de software kunnen dienen voor mensen met migraine en dementie.

    Lees verder ...


GetUserInfo (in session):
(nr. = 1 geeft aan of er een controle op IP adres is uitgevoerd)
Aantal postcodes in DB:
0
(het aantal plaatsen in de DB met deze postcode)
IP adres:
3.227.233.55
(het ip adres van de bezoeker)
Plaats (in session):
(geselecteerde plaats uit IP adres / door gebruiker aangepast in shopping)
Postcode (in session):
(geselecteerde postcode uit IP adres / regiokeuze van de bezoeker)
Gekozen provincie (in session):
(geselecteerde provincie aan de hand van de postcode / regiokeuze van de bezoeker)

JQ categorie shopping:
JQ postcode shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping: