Bestellen
In samenwerking met

Zorgsysteem op maat - Compleet nieuw nederlands systeem van verloskundige zorg

Nataal september 2013, editie 18

Op 1 juli zijn de Universiteit Maastricht (UM) en het Maastricht UMC+ gestart met de EXPECT-studie, een grootschalig onderzoek onder alle zwangere vrouwen in Limburg. Het is een eerste stap naar een compleet nieuw systeem van verloskundige zorg waarbij alle ziekenhuizen, verloskundigenpraktijken, kraamcentra en jeugdgezondheidszorg samenwerken binnen het Verloskundig Consortium Limburg.

 

Het onderzoek naar het nieuwe zorgsysteem vindt plaats onder supervisie van Luc Smits, universitair hoofddocent Epidemiologie, Liesbeth Scheepers, gynaecoloog, Marc Spaanderman, hoogleraar Transmurale Verloskunde en wordt uitgevoerd door Linda Meertens, arts-onderzoeker.
'Nadat het eindadvies 'Een Goed Begin; Veilige zorg rond zwangerschap en geboorte' door Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte begin januari aan minister Klink van VWS werd aangeboden, was duidelijk dat samenwerking noodzakelijk is', stelt Marc Spaanderman. 'In de huidige situatie van het verloskundig systeem wordt gescheiden in twee lijnen gewerkt. Wanneer vindt een overlegsituatie plaats tussen verloskundige en gynaecoloog? Wanneer is iets een tweede lijnsindicatie? Het is onze bedoeling dat er een integraal verloskundig systeem wordt neergezet waarin alle ziekenhuizen, verloskundigenpraktijken, kraamcentra en de jeugdgezondheidszorg samenwerken, waardoor elke zwangere de beste zorg krijgt, of het nu is van de verloskundige of van de gynaecoloog.' Hij benadrukt: 'Nu wordt veelal nog naast elkaar gewerkt, het streven is werken mét elkaar.'

 

Continue innovatie en verbetering
'Nadat het document 'Een Goed Begin' is uitgekomen, is een eerste aanzet gegeven voor een onderzoek naar een nieuw verloskundig systeem', stelt Spaanderman. 'Gezamenlijk zijn we tot een visiedocument gekomen, genaamd Limburg Obstetric Quality System (LOQS). Daarin staat hoe we denken dat de verloskundige zorg eruit zou kunnen zien en hoe we het zouden willen bereiken. Dit visiedocument legt de nadruk op kwaliteit van zorg, integrale samenwerking en verdere verbetering van de verloskundige zorg.' Spaanderman vervolgt: 'Aan alle verloskundige kringen, in ieder geval de vertegenwoordigers van praktijken die bij de verloskundige samenwerkingsverbanden zijn aangesloten, stelden wij de vraag of de voorgestelde werkwijze iets zou kunnen zijn. Uiteindelijk hebben ziekenhuizen, verloskundigenpraktijken, kraamcentra, patiëntenorganisaties en jeugdgezondheidszorg in 2012 het visiedocument ondertekend. Deze partijen vormen samen het verloskundig consortium Limburg; een samenwerkingsverband van professionals en instellingen betrokken bij zorg rondom zwangerschap en geboorte, met het doel voortdurend te innoveren, de regionale verloskundige zorg te verbeteren, de directe kindersterfte en morbiditeit te reduceren en een gezonde voortgang van moeder, kind en gezin te stimuleren', somt Spaanderman op.
'Het Verloskundig Consortium Limburg is opgericht om uniforme zorg met goede samenwerking tussen alle partijen te realiseren. Eén stap hierbij is de ontwikkeling van zogenoemde zorgpaden, waarbij op basis van een individuele situatie gerichte zorg wordt geboden. Om dit te bereiken moeten we eerst weten of we nauwkeurig die individuele situatie kunnen inschatten. Dit onderzoeken we in de EXPECT-studie.'

 

EXPECT-studie
Spaanderman: 'De EXPECT-studie is een eerste stap naar een zorgsysteem toegespitst op de individuele situatie en maakt onderdeel uit van het Verloskundig Consortium Limburg.'
'In de internationale literatuur zijn een aantal risico-inschattingsinstrumenten of voorspelmodellen gepubliceerd. Deze zogenoemde predictiemodellen voorspellen vroeg in de zwangerschap het individuele risico op een ongunstige zwangerschapsuitkomst of zwangerschapscomplicatie. 'Wat het EXPECT-onderzoek uniek maakt is dat de predictiemodellen getoetst worden in de Nederlandse situatie. Veel onderzoeken zijn namelijk alleen in het buitenland gedaan'.
'Wij hebben ons in het onderzoek beperkt tot het bekijken van risico-instrumenten waarbij niet veel extra's hoeft worden toegevoegd aan huidige meetinstrumenten (VIL-lijst red.). Uiteindelijk moet gebruik gemaakt kunnen worden van bestaande anamnestische en labgegevens. Uit die conclusies komt een pallet aan instrumenten dat naast elkaar wordt gelegd en getoetst aan de situatie van de eigen populatie, alle zwangere vrouwen in Nederland.'
'De risico-inschattingsinstrumenten worden geanalyseerd dan wel ontwikkeld, om het risico op het verloop van een zwangerschap zo vroeg mogelijk in te kunnen schatten. Op dit moment wordt gewerkt met de verloskundige indicatielijst (VIL), dát identificeert echter pas problemen in een relatief laat stadium. Dat draagt dus weinig bij aan de vroege opsporing of zelfs preventie van zwangerschapscomplicaties. In een tweede studie, die zal volgen op de EXPECT-studie, willen we onderzoeken of we op basis van dit risico de zorg en uitkomsten voor moeder en kind kunnen verbeteren door ze gerichte zorg aan te bieden. De huidige risico-inschatting is nu ook nog veelal gericht op een basis zorgpad', zegt Spaanderman, 'er wordt veelal bij alle zwangere vrouwen met een vergelijkbare zorgintensiteit op dezelfde dingen gelet. Het is onvoldoende gebaseerd op het individuele risico van de zwangere op het wel of niet krijgen van een zwangerschapscomplicatie. Het doel is om naar zorg te werken die is toegespitst op de individuele situatie: een zorgsysteem op maat. Daarmee kan eerder worden ingespeeld op bepaalde risico's. Als het risico op een complicatie laag is kan iemand bij de verloskundige onder controle blijven. Als het risico op bijvoorbeeld zwangerschapssuikerziekte hoog is het logisch extra diagnostiek hiernaar te verrichten.'

 

Risico-inschatting
In de eerste fase van het onderzoek wordt nagegaan wat de waarde is van bestaande voorspelmodellen. 'Om die voorspellende waarde te bepalen wordt aan alle nieuwe zwangere vrouwen die bij de verloskundige of gynaecoloog onder behandeling zijn - via alle verloskundigenpraktijken en ziekenhuizen - gevraagd om een online vragenlijst in te vullen voor de zestiende week van hun zwangerschap.' Spaanderman benadrukt: 'Er is geen risico voor de zwangere vrouwen bij deelname aan het onderzoek, het gaat puur om een online vragenlijst.'
'De vragen die de vrouwen voorgelegd krijgen gaan bijvoorbeeld over hun leeftijd, de voorgeschiedenis en hun leefpatronen – denk aan alcoholgebruik, roken en blootstelling aan zonlicht'.
De eerste fase van de EXPECT-studie is gestart op 1 juli in de provincie Limburg. In totaal zijn 2750 vrouwen nodig voor fase één van het project.'
'Wij zullen vervolgens een aantal maanden moeten wachten op de uitkomst van de zwangerschap. De gegevens die uit het onderzoek komen, samen met de uitkomst van de zwangerschap, geven ons uiteindelijk de mogelijkheid om de waarde van deze voorspelmodellen te analyseren of eventueel nieuwe modellen te maken.'
'In een tweede fase willen we achterhalen of het gebruik van de voorspelmodellen in combinatie met toegespitste zorgpaden leidt tot betere uitkomsten bij moeder en kind', legt Spaanderman uit. 'De zorgpaden zullen worden ontwikkeld door de professionals in het verloskundig consortium. Met die modellen kunnen we voor individuele vrouwen de kans inschatten op bijvoorbeeld zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie) of een kindje met een te laag of te hoog geboortegewicht'.

 

Draagvlak voor zorgsysteem op maat
'Het project richt zich op meer dan alleen de zwangeren', noemt Spaanderman. 'Het gaat namelijk om het maken van afspraken hoe de zorg eruit moet gaan zien samen met hulpverleners en hulpvragers. Daarnaast ontstaat een systeem van mensen voor mensen waarin iedereen telt'.
'Het is een lang proces, maar het is goed dat professionals én cliënten eraan bijdragen en erover nadenken. Daarmee wordt de zorg bottum-up vormgegeven. Als partijen later willen aansluiten, is dat altijd mogelijk. De zorgverzekeraars zouden bijvoorbeeld een van de partijen kunnen zijn die gaandeweg nog aansluiten bij het onderzoek.'
'Werven van ervaringsdeskundigen (patiënten red.) vinden wij heel belangrijk. Wij willen de mening kennen, weten wat goed is, en wat tot nu toe is meegewogen eventueel veranderen. Niet uitsluitend vrouwen kunnen deelnemen, het gaat namelijk ook om gezinnen. Het belang van de kwaliteit van zorg is groot en daarmee het belang van een compleet draagvlak.'

 

Toekomst
'Binnen het onderzoek zijn tot nu toe vooral technische besprekingen geweest', zegt Spaanderman over de actuele stand van zaken. 'Straks worden alle meningen gewogen en tot een gebalanceerd geheel bij elkaar gevoegd. Mocht blijken dat ons huidige zorgsysteem goed voldoet, dan zijn we daar natuurlijk ook wel blij mee. Hoe dan ook, juist door het te bespreken kunnen kaders worden gesteld en wordt het resultaat, samenwerking, mogelijk.'
'Naast de maternale en neonatale uitkomsten wordt er ook gekeken naar de kosten binnen de zorgpaden, of inspanningen in de pas lopen met de risico's', stelt Spaanderman ...' ZonMw financiert gezondheidsonderzoek én stimuleert het gebruik van de ontwikkelde kennis - om daarmee de zorg en gezondheid te verbeteren. 'Wij hopen dat de provincie zich nog als supporter van deze ambities laat zien. Het is goed om dit samen te doen, middels een heel breed front.'
'Het is uiteindelijk de bedoeling dat de zwangere vrouw zelf een actieve rol krijgt in het traject, toegang tot haar eigen dossier heeft en dat 'thuismonitoring' vorm krijgt. Alles om het veld professioneler te maken.'

Tekst: Jessica de Jong

actueel
  • 23-9-2019 - Baby's die via een keizersnede zijn geboren hebben ander darmflora

    Darmmicrobioom - ook wel darmflora genoemd - is het geheel van micro-organismen dat zich in het maag-darmstelsel bevindt. Je kan het ook zien als bacteriekolonies. Uit onderzoek blijkt dat baby's die via het geboortekanaal ter wereld komen, andere bacteriekolonies hebben in hun darmen dan baby's die via een keizersnede worden geboren. 

    Lees verder ...
  • 18-9-2019 - Lengte premature baby opmeten via scanner buiten couveuse

    Met een meetlat de couveuse in en je dan een weg manoeuvreren door een wirwar van zuurstof- en voedingskabel. Dát is wat verpleegkundigen nu wekelijks te doen staat om de lengte van een te vroeg geboren baby op te meten. Een babyscanner lijkt het ei van Columbus: deze verricht de meting namelijk buiten de couveuse.

    Lees verder ...
  • 16-9-2019 - Inkomen daalt van moeder in de twee jaar na geboorte eerste kind

    Het gemiddelde inkomen van vrouwen daalt sterk in de eerste twee jaar na de geboorte van het eerste kind, terwijl er slechts een zeer beperkt effect is op het inkomen van mannen. Het verschil wordt niet kleiner in de eerste acht jaar na de geboorte. 

    Lees verder ...
  • 12-8-2019 - Er is een app in ontwikkeling die inschat of een baby te vroeg geboren zal worden

    Er is een app in ontwikkeling, gebaseerd op een algoritme, die voorspelt of een baby te vroeg geboren zal worden. De software is nog in volle ontwikkeling en wordt gemaakt door IDlab, een onderzoeksgroep van Imec aan de Universiteit in Gent. Ook zou de software kunnen dienen voor mensen met migraine en dementie.

    Lees verder ...


GetUserInfo (in session):
(nr. = 1 geeft aan of er een controle op IP adres is uitgevoerd)
Aantal postcodes in DB:
0
(het aantal plaatsen in de DB met deze postcode)
IP adres:
3.227.233.55
(het ip adres van de bezoeker)
Plaats (in session):
(geselecteerde plaats uit IP adres / door gebruiker aangepast in shopping)
Postcode (in session):
(geselecteerde postcode uit IP adres / regiokeuze van de bezoeker)
Gekozen provincie (in session):
(geselecteerde provincie aan de hand van de postcode / regiokeuze van de bezoeker)

JQ categorie shopping:
JQ postcode shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping: