Bestellen
In samenwerking met

Interview met Lieve Blancquaert - ‘Je eerste seconde bepaalt de rest van je leven’

Nataal juni 2015, editie 25

Kasongo-Lunda, in het uiterste zuidwesten van Congo, tegen de grens met Angola. Na zeven uur blootvoets lopen is de 32-jarige Neza aangekomen bij de voordeur van de kraamkliniek. Ze is hoogzwanger en heeft haar baby al twee dagen niet meer voelen bewegen. De verpleegster zoekt met een plastic hoorn naar de hartslag van de baby. Ze hoort niets, je ziet het aan haar lichaamstaal. De verpleegster trekt haar schouders op en zegt tegen Neza vrijdag terug te komen. Het is nu maandag.

'Voor mij was het hartverscheurend.' zegt de Belgische fotografe Lieve Blancquaert. 'Ik begreep niet waarom ze iemand terug stuurden naar haar huis, zeven uur stappen op haar blote voeten, om vijf dagen later terug te komen.' Ze vervolgt: 'Door de armoede reageert men zo gelaten, zo tragisch. Neza weet dat vrijdag te laat is en de verpleegsters weten het ook, maar er is voor haar geen andere oplossing. Pas op vrijdag wordt de diesel voor de generator geleverd en kan de echografiemachine worden aangezet.' Op vrijdag zou Neza terugkomen om te bevallen van haar overleden kind.

Spiegel
364.501 keer per dag begint er ergens op aarde een nieuw leven en een nieuw verhaal. 'We worden allemaal op dezelfde manier geboren, maar alles verandert op het moment dat we onze eerste adem uitstoten. De eerste aanraking, de eerste wikkel, de plaats waar je geboren wordt, dat is bepalend voor de rest van je leven.' zegt Blancquaert. Twee jaar lang reisde ze voor het project Birth Day de wereld rond en fotografeerde de rituelen rond geboortes van kinderen in verschillende culturen en religies. De extreem luxe omstandigheden waar een kind in Koeweit ter wereld komt, maar ook de armoede in Nairobi. 'Waar en hoe een kind geboren wordt is een spiegel van de maatschappij, het kraambed een symbool voor het grotere geheel.'

Extremen
Blancquaert ging op zoek naar plaatsen die extremen tonen. In Koeweit, een van de rijkste landen ter wereld, ziet ze hoe de kraaminrichting van het Royale Hayat Hospital eerder een luxehotel lijkt, met suites waar elke vrouw die er komt om te bevallen wordt behandeld als een prinses. Voor een kind dat hier geboren wordt lijkt een goede toekomst en gelukkig leven vanzelfsprekend. Voor de fotografe is niets minder waar. 'Ik denk dat je niet gelukkiger bent als je in extreme rijkdom geboren wordt. Want het resultaat van al die rijkdom is ook dat die moeders het niet meer in hun cultuur hebben om voor hun kinderen te zorgen. Er is daar zoveel personeel. Maar liefde koop je niet met iPads, auto's of goud.'
Vooral in Rio de Janeiro werd de fotografe geconfronteerd met de gigantische kloof tussen rijk en arm die vanaf de wieg wordt meegegeven. 'Rio was een van de laatste reizen die ik maakte. En, in België hebben we hier een uitdrukking voor, mijn emmer was vol. Ik kon het niet meer hebben dat die extreme armoede zo dicht bij die extreme rijkdom lag. Ik was boos op het feit dat de wereldkampioenschappen daar werden georganiseerd, dat er zoveel miljarden in beton werd gepompt, maar dat ze niet in staat waren hun eigen volk dat op vuilnisbelten leeft, een basis gezondheidszorg te geven. In de arme wijken in Rio wonen vrouwen die geen toekomst zien voor hun kind. Je voelde aan alles dat Brazilië een bom is die op ontploffen staat.'

Keihard
'En dan heb je de dromers. In Nairobi wil iedereen dat zijn kind dokter wordt. Natuurlijk gaat dat niet gebeuren. Er zal er wel eentje dokter worden, maar de grote massa zal in armoede verder gaan. Het hangt er allemaal vanaf waar je geboren bent.' In het midden van de sloppenwijken ligt het Pumwani Maternity Hospital. Hier worden meer dan 130 kinderen per dag geboren. 'Het is er druk en warm. De vrouwen komen alleen naar de kraamkliniek en de veertig vrouwen op zaal bevallen vaak ook alleen, met maar twee zusters. Het is keihard. Ik heb daar twee kinderen zien sterven. Bij ons is een geboorte doorgaans een fijne gebeurtenis, dat is niet altijd zo.'
Meest schrijnend is het misschien wel als je als meisje in India geboren bent. 'Iedereen betaalt hier een dowry, een bruidsschat, als ze hun dochter uithuwelijken. Je moet je voorstellen wat een impact dat heeft als je arm bent.' In West-Bengalen ontmoette Blancquaert Champa Thikadar. Na haar eerste drie dochters voelde haar zwangerschap anders. Maar niet omdat ze een zoon kreeg. 'Ze kreeg een tweeling. Twee meisjes. Ze zal de rest van haar leven moeten werken om de vijf bruidsschatten te kunnen betalen.' De dochter die is uitgehuwelijkt zal bij haar schoonfamilie intrekken, zal voor hen werken en zorgen. 'Dus het feit dat die houding tegenover meisjes zo fundamenteel diep zit, heeft alles te maken met de bruidsschat. Die bij wet verboden is, stel je voor, maar hij wordt nog massaal toegepast.'

Vooroordelen
Voor een buitenstaander kan het moeilijk zijn om andere culturen, rituelen of tradities niet te veroordelen. Ook voor Blancquaert was dat de grootste uitdaging en leerschool. 'Ik stel ook vooroordelen vanuit mijn eigen cultuur. Mijn katholieke opvoeding uit Vlaanderen heeft ervoor gezorgd dat ik op een bepaalde manier denk die niet altijd de waarheid is. Want de waarheid bestaat niet. En het is heel moeilijk om de deken van cultuur die je over je hebt, af te leggen, en jezelf de vraag te stellen hoe men erbij komt om bepaalde rituelen te doen. '
'Het is als journalist niet mijn taak om in te grijpen. Ik wil observeren, ik wil het begrijpen en ik wil het delen. Het is niet aan mij om te zeggen wat fout en wat juist is.' Maar met haar foto's en verhalen wil Blancquaert anderen wel behoeden voor vooroordelen. 'Ik hoop ook echt dat als mensen het televisieprogramma zien, het boek lezen of de tentoonstelling hebben gezien, ze met een iets opener blik naar bepaalde rituelen en gebeurtenissen kunnen kijken. Zo is het voor ons moeilijk te bevatten waarom moeders hun kind weggeven. Maar ik heb het nu twee keer meegemaakt, een keer in Brussel en een keer in Nairobi. Ik heb gevoeld en gezien hoeveel liefde je als moeder moet hebben om je kind los te laten. En toch zijn wij heel snel in het veroordelen van die vrouwen.'

Brussel
De laatste plaats die de fotografe bezocht voor haar reportage, was Brussel. Je zou verwachten dat Brussel een goede plaats zou moeten zijn om een kind te baren. Dat een kind en de bevallende moeder altijd in een gespreid bed terechtkomen. 'Je kan in Brussel een fantastisch bed vinden, maar je kan ook terecht komen in grote armoede. En onze invalshoek is geweest om te kijken hoe het is als je geboren wordt in een kraakpand, wat het betekent als je geboren wordt zonder papieren. En dat is een afschuwelijk schrijnend verhaal. Ik denk dat hetzelfde zich afspeelt in Amsterdam, Rotterdam, Antwerpen, Berlijn, Parijs, Londen. Het is zo dat mensen onderduiken, in de illegaliteit verdwijnen, geen sociale zekerheid hebben, heel eenzaam zijn, en toch kinderen krijgen.'

Eerste seconde
Het antwoord op de vraag wat het betekent om op een bepaalde plek in de wereld geboren te worden, heeft ze gevonden. 'Alles. Het betekent alles. Je eerste seconde bepaalt de rest van je leven, daar ben ik echt van overtuigd. Ik heb ook echt gezien hoe hard het soms kan zijn en hoe warm. Hoe rijk en hoe arm. Hoe donker en hoe uitgesproken. En hoe hoopvol het kan zijn. Al die dingen zitten gevat in die ene seconde na het leven. Tenzij je ergens geluk hebt, of een buitenkansje krijgt. Maar doorgaans, voor de massa, voor de grote groep betekent het echt alles.'
Zelf kijkt Blancquaert met ontzettend warme gevoelens terug op Birth Day. 'Ik ging maar door met fotograferen, het boek werd ontzettend dik en ik kon het niet meer gefilterd krijgen. Het werd heel verslavend omdat een bevalling zo'n intens moment is. Als je dat mag meemaken, dat is echt een geschenk. En als je dat mag meemaken over de hele wereld, in zoveel mogelijke omstandigheden, met zoveel intensiteit, ja dat is ongelofelijk.'

'Birth Day' is een veelzijdig project met een foto-expositie en een fotoboek van Uitgeverij Lannoo. Vanaf eind mei 2015 zendt de VPRO de 9-delige gelijknamige tv-serie uit. www.birthdaynl.nl

Tekst: Aniek Rooderkerken

actueel
  • 23-9-2019 - Baby's die via een keizersnede zijn geboren hebben ander darmflora

    Darmmicrobioom - ook wel darmflora genoemd - is het geheel van micro-organismen dat zich in het maag-darmstelsel bevindt. Je kan het ook zien als bacteriekolonies. Uit onderzoek blijkt dat baby's die via het geboortekanaal ter wereld komen, andere bacteriekolonies hebben in hun darmen dan baby's die via een keizersnede worden geboren. 

    Lees verder ...
  • 18-9-2019 - Lengte premature baby opmeten via scanner buiten couveuse

    Met een meetlat de couveuse in en je dan een weg manoeuvreren door een wirwar van zuurstof- en voedingskabel. Dát is wat verpleegkundigen nu wekelijks te doen staat om de lengte van een te vroeg geboren baby op te meten. Een babyscanner lijkt het ei van Columbus: deze verricht de meting namelijk buiten de couveuse.

    Lees verder ...
  • 16-9-2019 - Inkomen daalt van moeder in de twee jaar na geboorte eerste kind

    Het gemiddelde inkomen van vrouwen daalt sterk in de eerste twee jaar na de geboorte van het eerste kind, terwijl er slechts een zeer beperkt effect is op het inkomen van mannen. Het verschil wordt niet kleiner in de eerste acht jaar na de geboorte. 

    Lees verder ...
  • 12-8-2019 - Er is een app in ontwikkeling die inschat of een baby te vroeg geboren zal worden

    Er is een app in ontwikkeling, gebaseerd op een algoritme, die voorspelt of een baby te vroeg geboren zal worden. De software is nog in volle ontwikkeling en wordt gemaakt door IDlab, een onderzoeksgroep van Imec aan de Universiteit in Gent. Ook zou de software kunnen dienen voor mensen met migraine en dementie.

    Lees verder ...


GetUserInfo (in session):
(nr. = 1 geeft aan of er een controle op IP adres is uitgevoerd)
Aantal postcodes in DB:
0
(het aantal plaatsen in de DB met deze postcode)
IP adres:
34.204.176.189
(het ip adres van de bezoeker)
Plaats (in session):
(geselecteerde plaats uit IP adres / door gebruiker aangepast in shopping)
Postcode (in session):
(geselecteerde postcode uit IP adres / regiokeuze van de bezoeker)
Gekozen provincie (in session):
(geselecteerde provincie aan de hand van de postcode / regiokeuze van de bezoeker)

JQ categorie shopping:
JQ postcode shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping: