Bestellen
In samenwerking met

Kan de zwangere vrouw straks nog kiezen?

Nataal december 2015, editie 27

De samenwerking binnen de geboortezorg komt in een stroomversnelling. Steeds meer aanbieders in de geboortezorg zetten concrete stappen om integrale geboortezorg met een integraal tarief aan te bieden binnen een samenwerkingsverband. Maar kan de cliënt straks nog kiezen voor een verloskundige die wél een-op-een zorg biedt? Of voor een ziekenhuis waar ze wél in bad kan bevallen? In hoeverre houden de verschillende partijen eigenlijk rekening met de keuzevrijheid van de zwangere vrouw?

Integrale geboortezorg lijkt in eerste instantie niet iets waar de zwangere vrouw zich zorgen om moet maken. Integendeel, de samenwerking tussen verschillende zorgaanbieders is erop gericht de zwangere de beste kwaliteit van zorg te bieden en samen het geboorteplan uit te voeren. En hierin wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de wensen en behoeften van de cliënt. Toch zijn er nog veel vraagtekens bij dit cliëntperspectief. Vooral als het gaat om de keuzevrijheid.

Objectieve informatie
‘Integrale zorg zien wij als kans op betere zorg voor de zwangere’, zegt Mira Westland, voorzitter Stich­ting Geboortebeweging. ‘Maar de bestaande sa­menwerkingsverbanden staan nu onder politieke en financiële druk in het proces daar naartoe. Er moet één integrale visie komen en de autonomie van de individuele zorgverleners lijkt daardoor in het ge­ding. Daarnaast ligt de nadruk op het verlagen van mogelijke risico’s op babysterfte, met als gevolg meer normering, standaardisering en meetbaar maken van de zorg. Kwaliteit gaat echter verder dan dat wat we nu meten. Goede zorg is subjectief en hangt samen met de kwaliteitsperceptie van het individu. Voor die individuele invulling moet ruimte blijven, ook later in de zwangerschap en bij de be­valling. De organisatie van de zorg, bijvoorbeeld in een VSV, mag hier geen barrières opwerpen. Als de hang naar normering ten koste gaat van de waar­den die wij belangrijk vinden: keuzevrijheid en het recht van de zwangere op bijvoorbeeld beschikking over haar eigen lichaam en goede voorlichting, dan schieten we ons doel voorbij. Keuzevrijheid lijkt een eng woord voor veel zorgorganisaties. Alsof de cliënt alles bepaalt en de organisatie zich daarnaar moet inrichten. Maar in de praktijk valt dat best mee. Als de zwangere vrouw maar een vertrouwde relatie heeft met haar zorgverlener en beschikt over objectieve en volledige informatie.’

Belangrijke prikkel
‘Met keuzevrijheid voor de cliënt valt of staat ons hele zorgstelsel’, is de overtuiging van Heleen Post, manager bij de Nederlandse Patiënten en Consu­menten Federatie (NCPF). ‘Keuzevrijheid is een be­langrijke prikkel voor zorgorganisaties om kwaliteit te bieden en de cliënt te faciliteren. Voor de cliënt is het belangrijk te kunnen kiezen uit het diverse aanbod. Krijgt de cliënt goede voorlichting over alle mogelijkheden, dan is zij meer geneigd te kiezen. Met het presenteren van mogelijke orga­nisatiemodellen waren wij bang dat deze modellen die keuzevrijheid in de weg zou staan. Ge­lukkig hebben wij ervoor kunnen zorgen dat de cliënt altijd een keuze blijft houden, ook als dat een zorgbieder is buiten de organisatie. Daarbij mag de cliënt geen druk voelen binnen de organisatie om te blijven. Eén van de pilots, in Delft, die wij op de voet volgen wordt aangestuurd door een gynaecoloog die heel goed luistert naar wat wij en de zwangere belangrijk vinden. Als NCPF staan wij ervoor om de keuzevrij­heid van de cliënt te waarborgen.’

Zorgaanbieder scherp
‘Keuzemogelijkheden zijn essentieel’, zegt Hein Tacken van de Taskforce Zorg van de Autoriteit Consument en Markt. ‘Als klanten kunnen kiezen uit verschillende zorgaanbieders, dan worden zorgaanbieders gestimuleerd om in te spelen op de behoeften van de cliënt. Dit is waar wij toezicht op houden. Daarbij geldt een aantal algemene mededingingsregels. Zo mogen in een samenwer­kingsorganisatie verloskundigen bijvoorbeeld niet onderling cliënten verdelen. Als een vrouw kiest voor verloskundige A, dan mag ze niet worden verwezen naar verloskundige B. Ook vinden wij het belangrijk dat een samenwerkingsverband objectieve en transparante gronden gebruikt om te bepalen of nieuwe zorgaanbieders toe kunnen treden. We hebben diverse plannen gezien en voeren nog gesprek­ken met verschillende initiatieven. Onze eerste indruk is dat de inte­grale geboortezorg en het integrale tarief de keuzevrijheid niet hoeft te beperken. Zo kunnen er in één keten wel tien verloskundigen zijn en kan een ziekenhuis mee­doen in verschillende ketens. Verschillende model­len zijn denkbaar, in sommigen blijft de keuzevrij­heid behouden en in anderen zal die meer beperkt zijn. Wij beschermen de keuzevrijheid. Echter, soms is het voor de kwaliteit van de zorg en in het belang van de cliënt goed om zorg te concentreren.´

Betaalbaar en toegankelijk
‘Integrale geboortezorg moet goed, betaalbaar en toegankelijk zijn’, vindt Peter Buisman, hoofd team belangenbehartiging van de Koninklijke Neder­landse Organisatie van Verloskundigen (KNOV). ‘Belangrijk daarin is dat de zwangere en haar zorgvraag centraal staan. Want échte keuzevrijheid is zorg op maat geven en samen met de vrouw be­sluiten nemen om haar te sterken tijdens de zwan­gerschap en bevalling. Maar bij integrale zorg gaat het al snel over de inhoud en de kwaliteit van de zorg en over het werken met integrale tarieven. Het is goed dat ook wordt gekeken naar de toeganke­lijkheid van de zorg. Enerzijds de beschikbaarheid van zorg: zijn er voldoende kraamverzorgenden, (klinisch) verloskundigen of gynaecologen in de regio? En anderzijds de bereikbaarheid van zorg: is de zorgprofessional van mijn keuze ook binnen een redelijke reisafstand te bereiken? Beiden bepalen of een cliënt een keuze heeft. Maar keuzevrijheid van de cliënt is niet zo vanzelfsprekend als vaak wordt aangenomen. Keuzevrijheid komt in het geding wanneer ziekenhuizen sluiten en hiermee acute verloskundige zorg wordt geconcentreerd. Keuzevrijheid is niet vanzelfsprekend bij het ont­staan van een integrale zorgorganisatie. De cliënt moet wel vrij zijn om bijvoorbeeld te kunnen kiezen voor een verloskundigenpraktijk in de buurt die niet is aangesloten bij de integrale geboorteorganisatie. En voor de keuzevrijheid is het wenselijk dat er in een regio meerdere zorgorganisaties zijn om uit te kiezen. ’

Volledige keuzevrijheid
‘Keuzevrijheid van de zwangere vrouw was één van de basisvoorwaarden bij het opzetten van de Handreiking Organisatiemodellen integrale geboor­tezorg’, vertelt Chiel Bos, voorzitter van het College Perinatale Zorg. In deze handreiking (november 2015) schetst het CPZ vier uitgangspunten voor het opzetten van een geboorteorganisatie met op de eerste plaats: De geboorteorganisatie stelt moeder en kind centraal en biedt de (aanstaande) zwan­gere volledige keuzevrijheid bij de keuze van de zorgverlener. ‘In welke fase van de zwangerschap de vrouw zich ook bevindt, ze kan altijd kiezen bij welke geboorteorganisatie ze zich aansluit’, benadrukt Bos. ‘Ook als dat 20 kilometer buiten haar regio is. Binnen dit samenwerkingsverband kan ze ook zelf haar begeleidende zorgverlener kiezen. Tijdens een eerste gesprek legt de verloskundige of gynaeco­loog uit hoe de professionals van de geboorteorga­nisatie samenwerken en dat de zwangere vrouw zelf haar zorgaanbieders kan kiezen. De vrouw krijgt hier begeleiding van een team dat nauw met elkaar sa­menwerkt. Op die manier krijgt zij in elke situatie de beste zorg. Wij zien daarom het liefst dat ze binnen dit samenwerkingsverband blijft om zo de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen. Die betere afstem­ming en samenwerking in een regio was tenslotte de belangrijkste vereiste om ongewenste fouten te voorkomen. Als een vrouw dat per se wil, dan kan ze ook nog kiezen voor een bevalling in een ziekenhuis buiten het samenwerkingsverband. Keuzevrijheid is er dus. Maar ga je voor kwaliteit, dan kies je voor één samenwerkingsverband en blijf je daar.’

Integraal tarief
Om de geboorteorganisatie te ondersteunen, werken partijen aan een integrale bekostiging van het hele verloskundige zorgtraject. Verzekeraars kunnen dan geboortezorg in een totaalpakket tegen één integraal tarief bij een samenwerkingsverband inkopen. Minister Schippers van VWS heeft aangekondigd dat in 2017 één integraal tarief voor geboortezorg wordt ingevoerd, als keuzemogelijkheid naast de reguliere bekostiging. Anky van Hecke, productex­pert geboortezorg bij zorgverzekeraar Menzis heeft vraagtekens bij één integraal tarief. ‘Ik denk dat we uit moeten gaan van een combinatie van meerdere tarieven’, zegt ze. ‘Mensen zijn kritisch als het gaat om hun zorgkosten. Als zorgverzekeraar moet je de verzekerde kunnen uitleggen waar die duizenden euro’s naar toe zijn gegaan. Er is nog geen eendui­dig antwoord over hoe je integrale geboortezorg kan oplossen met één tarief. Want stel dat je tijdens je zwangerschap verhuist, dan stap je waarschijnlijk uit de zorgketen omdat je in een andere regio bevalt. Bij het werken met meerdere tarieven denken wij dus niet persé vanuit de keuzevrijheid van de cliënt, maar het helpt wel mee om die keuzevrijheid te ver­ruimen. Maar alles hangt samen met de keuzes die gemaakt worden over hoe het integrale tarieven­gebouw eruit gaat zien. Er loopt nu een onderzoek door KPMG in opdracht van het Ministerie naar de haalbaarheid van integrale bekostiging. Hieruit komen nog aanbevelingen.’

Quickscan Geboortezorg
De overgang naar integrale bekostiging is een grote verandering in de sector, waarschuwt de Neder­landse Zorgautoriteit (NZa) in een brief aan Minister Schippers (28 oktober 2015). In een Quickscan over de Geboortezorg (november 2015) geeft de NZa onder andere aan op welke hobbels de regio’s stuiten die in de overgang zitten naar integrale bekostiging. ‘De NZa volgt de ontwikkelingen in de geboorteorganisaties waar het gaat om betalin­gen, declaraties en de inkoop van verzekeraars,’ legt Jaco van Lambalgen uit, woordvoerder bij NZa. ‘Wij volgen de pilotprojecten en kijken welke aandachtspunten er zijn voor de invoering van een integraal tarief. Zoals de keuzevrijheid van de cliënt en waar je op moet letten bij het vormgeven van de organisatie en de kosten. Als een cliënt zorg afneemt bij twee samenwerkingsorganisaties, dan moet dit verrekend kunnen worden. Bij lopende en startende projecten kijken we goed mee hoe zij de keuzevrijheid op het gebied van bekostiging bor­gen. Daarbij willen we meer bekendheid geven aan goede voorbeelden zodat andere regio’s hiervan kunnen leren en het wiel niet opnieuw uit hoeven vinden. Maar de zorgaanbieders moeten eerst goede afspraken kunnen maken over de zorginhou­delijke en financiële samenwerking voor zij de zorg voor één tarief moeten aanbieden.’

Tekst: Claudia Eglin

 

 

actueel
  • 14-6-2019 - CBF Erkenning voor Fonds Gezond Geboren

    Fonds Gezond geboren heeft de Erkenning ontvangen van het Centraal bureau Fondsenwerving (CBF). Hiermee is verzekerd dat elke bijdrage betrouwbaar wordt besteed en ten goede komt aan onderzoek in de verloskunde en neonatologie. Hierdoor kan elke donatie direct bijdragen aan de ambitie om babysterfte in Nederland terug te dringen.

    Lees verder ...
  • 13-6-2019 - Risico vermindert door natuurlijk bevallen na eerdere keizersnede

    Als een vrouw eerder is bevallen met een keizersnede, dan kan zij bij een volgende bevalling kiezen voor opnieuw een (geplande) keizersnede of een vaginale bevalling. Vrouwen die dan natuurlijk bevallen, hebben de minste risico's. De meeste risico's hebben vrouwen die tijdens een natuurlijke bevalling uiteindelijk toch een spoedkeizersnede moeten ondergaan.

    Lees verder ...
  • 23-5-2019 - Veganistisch eten tijdens zwangerschap wordt afgeraden

    Veganistisch eten tijdens de zwangerschap of tijdens de borstvoeding, is niet goed voor de kinderen. De Belgische Koninklijke Academie voor Geneeskunde zegt dat baby’s hierdoor zwakkere botten krijgen en een motorische ontwikkelingsachterstand oplopen. Ook jonge kinderen kunnen beter niet veganistisch eten, zegt de academie. Dit meldt Algemeen Dagblad. 

    Lees verder ...
  • 24-4-2019 - Stimuleringsprogramma ondersteunt gemeenten in kansrijke start

    Pharos ondersteunt gemeenten om te komen tot een gezamenlijke aanpak van het actieprogramma Kansrijke Start. Met deze aanpak bieden gemeenten kinderen die geboren worden in een kwetsbare situatie een betere kans.

    Lees verder ...


GetUserInfo (in session):
(nr. = 1 geeft aan of er een controle op IP adres is uitgevoerd)
Aantal postcodes in DB:
0
(het aantal plaatsen in de DB met deze postcode)
IP adres:
18.215.161.19
(het ip adres van de bezoeker)
Plaats (in session):
(geselecteerde plaats uit IP adres / door gebruiker aangepast in shopping)
Postcode (in session):
(geselecteerde postcode uit IP adres / regiokeuze van de bezoeker)
Gekozen provincie (in session):
(geselecteerde provincie aan de hand van de postcode / regiokeuze van de bezoeker)

JQ categorie shopping:
JQ postcode shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping: