Bestellen
In samenwerking met

Rek in de richtlijn? De Poli Op Maat

Nataal juni 2014, editie 21

Protocollen, richtlijnen en draaiboeken: voor praktisch elke risicofactor in de zwangerschap of tijdens de bevalling ligt een plan van aanpak klaar. Maar wat als de zwangere dit plan niet ziet zitten? Het Academisch Medisch Centrum (AMC) gaat in zo'n situatie via de 'Poli Op Maat' in gesprek met aanstaande ouder(s).

Gynaecoloog Irene de Graaf van het AMC geeft toelichting op de Poli Op Maat (POM): 'Het idee ontstond na een perinatale audit over een casus waarbij een kind thuis in stuit werd geboren en ernstig asfyctisch werd overgeplaatst naar het AMC,' vertelt De Graaf. 'De eerstelijns verloskundigen gaven aan vaker verzoeken te krijgen voor begeleiding van situaties die eigenlijk een medische indicatie hebben. Zij staan in zo'n geval met hun rug tegen de muur. Ik vond het een interessante doelgroep en wilde deze zwangeren spreken en leren kennen.'

Alternatief
De eerste reactie voor een verzoek buiten de gangbare richtlijnen is vaak dat het onverstandig is van aanstaande ouders. Is dit terecht? 'Mijn ervaring is juist dat het gaat om een heel bewuste, goed geïnformeerde en vooral intelligente groep mensen. Ze staan vaak anders in het leven en denken in tegenstelling tot ons eerder in kansen dan in risico's. De verloskundige zorg is defensiever geworden. Onder andere door de slechte sterftecijfers zijn we erg gaan denken in veiligheid, maar dat kunnen we ook overdrijven.'
Mira Westland is bekend met de POM: 'Mijn eerste bevalling was zeer traumatisch. Ik had geen bewegingsruimte, geen keuzevrijheid, geen informatie. Mijn partner en ik konden geen onderscheid maken tussen een medische noodzakelijkheid, dringende aanbeveling of een praktische procedure die slechts is bedoeld om werkzaamheden goed te organiseren. Er waren veel mensen in witte jassen die stelden dat dingen op een bepaalde manier 'moesten'. Uiteindelijk werd het een spoedsectio. Dat gevoel van onmacht wilde ik nooit meer meemaken.' Toen Westland opnieuw zwanger was werd een primaire (gentle) sectio gepland, maar zij twijfelde of dat wel de juiste keuze was. Na een lange zoektocht kwam ze bij de Poli Op Maat.
Het eerste gesprek op de POM vindt plaats met de cliënt, haar eigen verloskundige, een klinisch verloskundige en De Graaf. Afhankelijk van de situatie wordt gekeken wat verder nodig is. Dit kan bijvoorbeeld een vervolgtraject zijn met een bevalcoach of maatschappelijk werk. 'Tijdens het gesprek zijn alle risico's en bijbehorende richtlijnen uitvoerig besproken. Ik kreeg inzicht in het hoe en waarom van bepaalde maatregelen. En zij kreeg inzicht in het hoe en waarom van mijn specifieke wensen,' vertelt Westland. 'Belangrijkste uitgangspunt van de gesprekken was het gemeenschappelijke doel. Ik wil ook niet dat er iets met mijn kind of mij gebeurt. Wat ik heel prettig vond, was dat ik de arts op deze manier ook leerde kennen. Zo wist ik zeker dat ik alle ruimte zou krijgen die medisch verantwoord was. En als er dan toch ingegrepen zou moeten worden, kon ik er ook echt op vertrouwen dat dat op dat moment noodzakelijk was.'

Middenweg
De Graaf: 'Zwangeren die op de POM komen leren hun alternatieven kennen. Met hen bespreken we de bewegingsruimte binnen de bestaande richtlijnen. Veel richtlijnen hoeven niet standaard zo strak gehanteerd te worden als ze geschreven zijn. Van groot belang is de vraag achter de vraag. Waarom wil iemand niet in het ziekenhuis bevallen? Dat is interessant om te onderzoeken. Vaak is het een vlucht en zijn mensen bang om hun autonomie te verliezen. Er is angst om overrompeld te worden door medici of slachtoffer te worden van een rigide protocol. Het kan ook iets praktisch zijn zoals angst om aan een CTG te liggen. Deze mensen willen uiteraard net als ieder ander het beste voor hun kind! Alleen hun idee wat het beste is kan anders zijn. Als medici moeten we wat bescheidener zijn over onze richtlijnen en bewijsvoering. Een CTG kan bijvoorbeeld ook schade geven en is niet alleen maar levensreddend.'
Ongeveer drie à vier zwangeren melden zich maandelijks, verder wordt regelmatig telefonisch contact gezocht met het AMC. 'Ik word vanuit het hele land gebeld voor advies, zowel door zorgverleners als door cliënten. Beiden weten vaak niet goed wat ze met een bijzonder verzoek moeten. Meestal komen we er met een gesprek uit en vinden we een passende afspraak. Soms houden mensen wel vast aan hun wens om bijvoorbeeld toch thuis te bevallen ondanks medisch advies. In zo'n situatie bespreken we een noodplan, waarbij zij alsnog terecht kunnen indien het anders loopt. We zijn er tot nu toe in twee situaties niet uitgekomen. Een casus betrof een vrouw met een eerdere keizersnede die nu thuis beviel. De andere was ook een bevalling thuis, bij 42+3 weken. In beide situaties waren er geen complicaties. Tot nu toe komen vooral mensen op de POM met een keizersnede in de voorgeschiedenis. Zij geven meestal aan deze keer het liefst niet aan alle toeters en bellen te willen, dus niet aan het CTG, niet liggend op hun rug, en juist wèl de mogelijkheid om te bewegen.'

Perfecte snit
Niet alle gynaecologen in het AMC waren direct enthousiast over de POM. 'Maar iedereen moest mee. Je kunt als ziekenhuis niet iets beloven wat je niet waarmaakt. We hebben getwijfeld of wij dit als derdelijns centrum moesten willen doen. Er is intern veel over gesproken, niet alleen met de artsen, raad van bestuur en de juridische dienst, maar ook met het verpleegkundig team. Je merkt nu dat meer ziekenhuizen dit soort initiatieven nemen. Eigenlijk hoop ik dat de POM hier in de toekomst overbodig wordt en dat elk ziekenhuis zelf met de mensen in gesprek gaat.' De kracht van de Poli Op Maat is volgens De Graaf dat verloskundigen vaak met een bijzonder verzoek in hun maag zitten en blij zijn dat ze ergens terecht kunnen. 'Zwangeren voelen zich bovendien gehoord en hun situatie wordt bespreekbaar. Het leuke is dat het twee kanten op werkt, cliënten leren ons iets over hoe er met ze om wordt gegaan.'
Westland: 'Ik weet dat ik op papier als een risico overkom: "Deze mevrouw wil niets!". Niet alle gynaecologen wilden zich aanvankelijk committeren aan mijn plan. Na verschillende gesprekken gingen ook zij akkoord.' Het was net op tijd geregeld, drie dagen voor de komst van Westlands tweede baby. 'De bevalling verliep bijzonder voorspoedig, met minimaal CTG, geen medisch ingrijpen en praktisch geen schade bij mij. Het geheel is supergoed gecoördineerd door mijn eigen verloskundige die alle vrijheid kreeg om mij te begeleiden. Uiteindelijk is het de eerste krukbevalling van de begeleidend gynaecoloog geworden.'
'De geëmancipeerde patiënt is de dupe van de verharding in de zorg,' meent Westland. 'Ik kreeg meestal wel begrip, maar kon niemand vinden die concreet iets voor me wilde betekenen omdat hij of zij niet 'voor het bankje' wilde worden geroepen. Het gevolg is dat je bijna buitenspel staat bij je eigen bevalling. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? De POM was mijn laatste uitweg en gelukkig heb ik hem nog op tijd gevonden. Ik gun andere vrouwen een rustige zwangerschap. En daarnaast hoop ik dat ook medici die graag willen helpen, op deze manier weer durven. Om te kunnen bevallen heb je vertrouwen nodig: een vertrouwde omgeving en vooral vertrouwen in je eigen lichaam. Tijdens mijn eerste bevalling heb ik dat gemist. Ik geloof echt dat het mede dankzij de POM deze keer zo goed is gegaan.'

Tekst: Marjolein Mensink

actueel
  • 12-6-2020 - Is de 13 weken echo echt nuttig voor iedere zwangere?

    Is het toevoegen van een 13 weken echo aan het bevolkingsonderzoek prenatale screening van meerwaarde voor de zwangere vrouw? Deze vraag gaat een landelijk consortium onder leiding van gynaecologen Monique Haak (LUMC) en Mireille Bekker (UMCU) beantwoorden.

    Lees verder ...
  • 28-5-2020 - Vrouwen worden bij bevalling in Nederland veel ingeleid en ingeknipt

    33 Procent van de Nederlandse vrouwen die bevallen van hun eerste kind wordt ingeleid. Dit is veel in vergelijking met andere Europese landen. Nederlandse vrouwen worden tijdens het bevallen ook vaker ingeknipt dan in andere landen. Het aantal keizersneden en ruggenprikken is in Nederland juist laag.

    Lees verder ...
  • 12-5-2020 - Partner mag weer mee naar verloskundige

    De Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) heeft nieuwe richtlijnen opgesteld om rekening te houden met 1,5 meter afstand en fysieke contactmomenten te beperken. Zwangere vrouwen mogen weer een partner meenemen als ze op consult gaan of een echo laten maken. Ook mag naast de partner nog iemand bij de bevalling aanwezig zijn.

    Lees verder ...
  • 24-4-2020 - Onderzoek moedermelk tegen corona

    Zitten er antistoffen tegen het coronavirus in moedermelk van vrouwen die een Covid-19-infectie hebben gehad? Dat wordt onderzocht door onderzoekers van het Amsterdam UMC. En zo ja, is de moedermelk dan bruikbaar als medicijn voor kwetsbare groepen?

    Lees verder ...


GetUserInfo (in session):
(nr. = 1 geeft aan of er een controle op IP adres is uitgevoerd)
Aantal postcodes in DB:
0
(het aantal plaatsen in de DB met deze postcode)
IP adres:
3.236.15.142
(het ip adres van de bezoeker)
Plaats (in session):
(geselecteerde plaats uit IP adres / door gebruiker aangepast in shopping)
Postcode (in session):
(geselecteerde postcode uit IP adres / regiokeuze van de bezoeker)
Gekozen provincie (in session):
(geselecteerde provincie aan de hand van de postcode / regiokeuze van de bezoeker)

JQ categorie shopping:
JQ postcode shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping (in session):
JQ gekozen plaats shopping: